Diefstal 101

Verdomp, verduiwels, verdeksels! Was die geliefkoosde sêding van my standerd drie onderwyser baie jare gelede wanneer die kinders hom tot raserny gedryf het. Dit  verwoord my frustrasie van die laaste paar weke hier in Ghana baie goed. Vir die laaste vier jaar vertel ons vir almal wat wil luister dat ons so veilig hier is.

“Was dit nie vir muskiete en sinnelose motorbestuurders nie, kon ‘n mens saans straat-af stap om te gaan roomys eet’” het ons vir baie mense gesê.

 “Ek loop gereeld om groente te gaan koop, geen probleem nie.”

“Nee wat, dis nie nodig om ‘n alarm in die huis te hê nie, dis baie veilig.”

Wel, so vang slim toe nou sy baas. ‘n Maand gelede stap ek soos gebruiklik om te gaan groente koop. Baie paraat voordat ek die huis verlaat, besluit ek om nie ‘n groot handsak te neem nie en ook nie ‘n beursie nie – net geld en die selfoon in ‘n klein skouersakkie. Die selfoon sodat ek my man kan bel  ingeval ek dalk die sypaadjie mistrap en êrens in ‘n oop dreineringsloot bly lê. Twintig minute later is ek met twee halwe plastieksakke groente op pad terug toe ‘n opportunistiese motorfietsryer my handsak van agter van my skouer af gryp en rustig wegry. My hulpkrete beweeg die voetganger wat by die kruising gedwee wag dat die dief by hom verbyry nie tot enige aksie nie. Die blingplakkies aan my voete is baie hinderlik toe een-en-vyftigjarige ek die misdadiger probeer inhardloop. Vyf minute later huil ek in man se arms en probeer hy my oortuig dat my welstand baie belangriker as die verlore selfoon is. By die plaaslike polisiestasie lê ons verklarings by twee verskillende geregsdienaars af. Die laaste klim saam met ons in die motor om te kom kyk waar die insident plaasgevind het. Polisiemotors is nie ‘n vanselfsprekendheid nie.

Die volgende oggend vyfuur bel my pa ons wakker en gee ‘n Ghana nommer wat ons moet skakel. Die man het glo my foon. Die vorige aand het hy deur my kontakte geblaai en die enigste Afrikaans wat vir die Ghanees sin gemaak het, was Mamma. Hy skakel toe vir Mamma en weet te vertel dat hy nie geweet het hy koop ‘n gesteelde foon nie. Gmf! Ons kan hom kontak om my slimfoon met die groen oortreksel terug te koop! Ek is gek oor my foon – dit was ‘n Kersgeskenk van my man drie jaar gelede en dis dié manier van kontak met my liefste mense in Suid-Afrika. Ons onderhandel toe so ‘n keer of wat, maar die dief se realistiese vrees dat ons hom in die proses vir die polisie gaan voer, kry die oorhand. ‘n Paar dae later seën my man my met ‘n nuwe foon en my ekwilibrium is herstel.

Tot twee weke gelede. Saterdagoggend staan ons vroeg op om vyfuur lughawe toe te vertrek vir ‘n wegbreeknaweek aan die Weskus. Met my vinnige drafstap teen die trap af vir vroeë koffie, sien ek ‘n oop venster. Ek onderdruk die onrus wat dadelik probeer nesskop en skuif die venster op knip. Met die wegdraai, sien ek nóg ‘n oop venster en wéét dat hier moeilikheid is. Die agterdeur staan wawyd oop. Die diewe is by die balkon op, deur die vensters sonder diefwering en by die agterdeur uit met die televisie en my man se rekenaarsak. Die rekenaarsak is natuurlik ‘n fonds op sy eie met rekenaar, tablet, iPod, beursie en paspoort.

Die geoefende,  selfversekerde diewe het die nodige drade netjies uitgeprop – nie geknip soos tevore met ons in Suid-Arfika gebeur het nie én hulle het onthou om die regter afstandbeheer saam te neem! ‘n Uur later, terwyl ons wag vir vervoer na die polisiestasie toe, stap my man ‘n draai buite en kry ‘n swart inkopiesak onder die Bougainvilla met die inhoud van sy beursie, sonder die kontant natuurlik, paspoort en besigheidskaartjies. Vriendelike Ghanese diewe nê?

Ja, nou voel die huis Suid-Afrikaans bekend, diefwering, alarm met reaksie-eenheid…verdomp, verduiwels, verdeksels!

 

Nuus

 

Die ding van expat wees is dat ‘n mens nie noodwendig so op hoogte met jou vaderland se nuus bly nie. Dit kan as gevolg van omstandighede wees. Daar is immers nie koerantplakkate teen hierdie lamppale wat Suid-Afrikaanse nuus verkondig nie en wat jou dan nuuskierig genoeg maak sodat jy die koerant by die volgende verkeerslig koop nie. Dalk is die dataverbinding derdehands sodat elektroniese nuus baie skaars is. Verder is kuiertyd hier nie eksklusief met Suid-Afrikaners wat ‘n goeie bron van nuus kan wees nie. Meer dikwels is daar ‘n Brit, Australianer, Kanadees en ‘n Amerikaner of twee saam om die tafel sodat nuus uit Suid-Afrika nie hoog op die gesprekagenda is nie.

Dan is daar natuurlik keuse. Goed of sleg kies ek om so effens terug te staan en nie elke dag Suid-Afrikaanse nuus te gaan sóék nie. Ek maak darem periodiek ‘n draai op nuus webwerwe om so effens op hoogte van sake te bly.  Dít het noodwendig tot gevolg dat ek soms oor ou nuus opgewonde, omgekrap of witwarm-kwaad word.

Hierdie keer het die nuus egter na my gekom deur ‘n vinnige draai op die Al Jazeera kanaal en dis toe een van die kere wat my mond spreekwoordelik, later letterlik, oophang met die luister na die program en toe met die lees van ‘n paar artikels op die internet. Ek gaan soek bietjie verder om doodseker te maak dat die joernaliste nie die stories uit die lug gryp nie – hoor en sien toe eerstehands die onsin, gebrek aan opleiding, opvoeding en gesonde verstand van ‘n betrokke COO op youtube. Ek wil lag, kwaad word, nie glo wat ek sien en hoor nie, alles gelyk, maar woorde het ek nie…..

Kyk eerder self.

 

https://youtu.be/Rc-3Idc6YnU

 

Location, location

Ek is al drie weke terug in Accra, Ghana, maar volgens my slimfoon is ek steeds in Tembisa buite Pretoria. In Pretoria was ek wél, maar Tembisa nog nooit. Die befaamde CSI agente van die televisieprogram wat ek so getrou kyk, gaan ver na my soek as hulle op my selfoon se “location” vertrou.

Noodwendig beteken expat-wees dat ‘n mens nie altyd op dieselfde plek is nie. Dis somtyds simpel-sleg. As ‘n mens hier is, verlang jy na Suid-Afrika en as jy daar is, voel jy soms ook maar vreemd en uit plek. Ek sal altyd aan Suid-Afrika en spesifiek aan Pretoria as my huis dink. Maar elke keer as ek ná ‘n besoek aan Suid-Afrika hier in die huis instap, voel dit ook soos tuiskoms. En dan voel ek soms so effens skuldig. Hoekom? My skoonma sê dat ‘n vrou met ‘n skuldgvoel gebore word. ‘n Vorige, belese kollega van my man het hierdie alomteenwoordige skuldgevoel aan ons Afrikaners se Calvinistiese opvoeding toegeskryf. Dalk is dit skryfkos vir ‘n ander dag.

Twee Saterdae gelede is ons by ‘n St Patrick’s dag kuier hier naby. Tipies soos sulke kuiers hier verloop, kan ‘n mens slegs met die mense aan die tafel gesels totdat die orkes begin speel. Die algemeen aanvaarde reël vir enige orkesoptrede is dat dit so hard as moontlik moet wees. Dit veroorsaak dat ‘n mens vreemde mense wat jy 15 minute gelede ontmoet het se persoonlike ruimte tot op die intieme vlak moet binnedring om in mekaar se ore te skree. Die alternatief, almal om die tafel sit en staar voor hulle uit, glimlag wanneer iemand oogkontak maak en drink meer as wat hulle beplan het. Wag vir stilte tussen liedjies sodat jy verder kan gesels en jy gaan lánk wag.  Een liedjie vloei in die ander vir ‘n uur of meer. Goeie waarde vir geld vir die organiseerders, maar moeilik vir die gaste – of dalk Westerse gaste. Voordat die orkes begin speel het, het ons darem die standaard aanknopingspunte soos: “Hoe lank is julle al hier?” en “Waarvandaan is julle oorspronklik?” gedoen gekry. Onder die raserige musiek deur het my man, wat brawer as ek in sulke situasies is, verder geskree –gesels en gehoor dat dié twee jongmense ‘n heel unieke lewensbeskouing het. Hulle het besluit dat hulle professionele expats is. Hy, ‘n Australiër, het sy vrou, ‘n Kanadees ontmoet toe hy daar gewerk het. (Voordat hy daar aangeland het, was hy orals.)  Nie een van die twee is gepla deur die feit dat hulle mense letterlik op die uithoeke van die aardbol van mekaar bly nie. Hulle hoop om teen die einde van die jaar in Suid-Afrika, spesifiek Johannesburg te kan wees indien sy werksaansoek suksesvol is. Hulle sal  ‘n regmerkie langs Ghana maak as nóg ‘n land waar hulle was.

‘n Australiese paartjie met ‘n dogtertjie van vyf jaar oud en woonagtig in Bogoso, ‘n klein dorpie in die Weste van Ghana, verklaar ook dat hulle gaan waar daar werk is. Die feit dat hulle nie ‘n huis in Australië het om na toe terug te keer nie, is geen probleem nie.

Suid-Afrikaanse vriende met kinders hier in die laerskool, bly so hier en daar by familie en vriende wanneer hulle terug op vaderlandsgrond is. Die meubels en ander kosbare aardse besittings is in ‘n stoor of twee.

Sommige het die huis se deur toegetrek en hierheen gekom. Familie bly in die huis of dit word deur getroue bure of vriende opgepas. Wanneer daar ‘n kans vir ‘n besoek aan Suid-Afrika is, het hulle ‘n eie, bekende tuiskomplek omring deur alle aardse bekendheid.

Dit neem ‘n rukkie om in pas te kom met ‘n nuwe land se ritme, maar ek het geleer dat dit nie saakmaak wat my slimfoon sê nie, ék weet wat my “location” is. Dis waar my man is en my kinders en my ouers. Dis noodwendig verskillende tye en plekke, maar hoe bevoorreg is ek nie? Ek kan by meer as een plek in twee verskillende lande my skoene uitskop.  ‘n Huis is stene en sement, maar tuiswees is om te wees saam met die liefste mense in my lewe.

 

Badkamerblues: Vers 2…

Toe ek die laaste woorde in Badkamerblues vers 1 gedink het, moes daar êrens Afrika-engele gewees het wat gesamentlik gesug het en hulle koppe oor my naïwiteit geskud het. Deels omdat géén bouprojek, groot of klein, ooit sonder slag of stoot verloop nie en verder omdat hierdie feit die potensiaal het om eksponensieël erger te wees in Afrika.  Hier stel ‘n mens jouself oop vir hartmoeilikheid as jy op kleinskaal bou en breek of as jy jou ore uitleen vir mense wat eintlik net so min as jyself weet.

Net mooi die einste middag na werk verklaar my man die teëls in ons badkamer skeef en begin die teler dit uit die nat sement lig. Terwyl ek hom staan en dophou, is ek dankbaar vir die 80% humiditeit in Accra, want genadiglik word die sement nie so vinnig droog nie. Deur die loop van die volgende dag maak hulle die een badkamer klaar en begin die ander voorberei. Dit blyk dat hulle die verwagte standaard onder die knie het, want die lyne van die vloerteëls lê mooi en ek is dankbaar.  Dankbaar vir die kans dat die teëlwerk teen die naweek voltooi behoort te wees waarna die loodgieter sy deel in die volgende week kan kom doen en daarna kan ons intrek! Wonderlike gedagte!

Die volgende dag met etenstyd, stap ons om na die vordering te gaan kyk. Ek staan in die voltooide badkamer toe ek hoor dat dinge nie só gemaklik in die ander een is nie. Op pad daarheen hoor ek hoe ontstig my man met die teler praat.  Toe ek om die badkamerdeur kyk, word ek duislig. Die teëls is só skeef dat dit voel asof ‘n mens op ‘n sinkende skip staan. Die hele spulletjie hel oor na stuurboord. Onwillekeurig trek my kop skeef soos my oë die lyne volg terwyl my lyf probeer regop bly. Dit is, óf ‘n optiese illusie óf ek het weer binne-oorontsteking, soos jare gelede. Maar nee…die hele spulletjie is vrééslik skeef.

Gróót moeilikheid! My man gryp die waterpas om te verduidelik sodat die telers mooi verstaan…net om uit te vind dat die ding glad nie werk nie! Die reguit lyne-wonderwerk in die eerste badkamer is omdat die huisbouer jare gelede die venster reguit geïnstaller het – die telers het net die lyn gevolg en die eerste badkamer met redelike sukses voltooi. In die huidige badkamer is die venster ooglopend besonder skeef – vandaar dat die teëls toe die badkamer tot skip-sink proporsies laat oorhel het. Wéér word die teëls uit nat sement gelig en verskuif ek my intrekdatum…

Twee dae later is die teëls reguit en die loodgietertjie kom weer aanmeld. Ek gaan koop die toilette, storte en krane en begin solank meubels in die res van die huis indra en regskuif.  Hiérdie naweek het ons ‘n huis om in te bly! Hiérdie naweek kan ons ‘n vleisie braai en wyn drink hier in die vreemde Accra, net omdat ‘n mens dit in Suid-Afrika op ‘n Saterdag doen…

Vrydagmiddag twee uur kom staan die loodgietertjie plegtig op aandag om te sê dat die werk klaar is. Hy het alles getoets – alle krane en stortkoppe werk. Ek bedank die nederige jongman en maak met ‘n sug van verligting die voordeur agter hom toe. Met die verbystap kombuis toe, wonder ek waar die nat kol op die nuwe sitkamerbank vandaan kom en vee dit sommer so terloops met my hand van die kunsleer af. Ek is in die kombuis besig om glase uit te pak toe die huishulp met ‘n boks vol bak panne in haar arms, verklaar dat iemand water op die sitkamervloer gemors het, wat sy opgedroog het. ‘n Klein onrustigheidjie kom sit in my binneste en ek stap sitkamer toe.  O! Dierbaarheid! Voorwaar, die dak lek! Terwyl ek na die dak staan en kyk, sien ek hoe ‘n paar druppels langs ‘n nat strepie vorm en begin drup. ‘n Paar sentimeter verder is daar nog ‘n nat strepie wat begin drup…verder aan nóg een.

Die klein onrustigheidjie is nou groter en het ‘n naam – iets in die nuwe badkamer op die boonste vloer lek! Die bediende bring die besem met ‘n lap oor en vee die dak droog.  Saam staan ons en kyk hoe die nat strepies weer druppeltjies vorm.  Sommige daarvan het nou gevorder tot ‘n aanhoudende gedrup.  Sy bring ‘n handdoek en lê dit neer om ‘n paar strepies se druppels op te vang.

“Nee, wat, dis net water wat êrens deurgesyfer het nadat die loodgieter al die krane getoets het”, praat ek myself moed in.

‘n Uur later “reën” dit in ons sitkamer en is  die hele plek vol handdoeke en twee skottels onder die ergste lekke om al die water op te vang.  Die nuwe bank is in die eetkamer en die televisie en kas heeltemal weggeskuif. Toe my man na werk opdaag het ek nie meer moed nie en is my Ghana-positiwiteit by die deur uit.  Ek is vies, benoud en moedeloos….

Deur die naweek het die druppende water al hoe meer geword. Handdoeke was óf op die vloer óf in die tuimeldroër. Die plaaslike boustene – groot reghoekige blokke met groot gate in wat op straat gemaak en in die son gedroog word, het die lekkende water ongehinderd laat vloei. Ek en manlief het al hoe desperater en kwater geword hoe verder die naweek gevorder het. Maandag kon nie gou genoeg aanbreek nie.

Teen ongeveer twee-uur Maandagmiddag arriveer hulp in die vorm van ‘n ander loodgieter, aanbeveel deur een van die personeellede.  Hy doen, anders as die jong loodgietertjie, reeds jare lank werk vir verskeie mense in die area.  Hy kap die splinternuwe, duur teëls af om te sien wat aangaan. Teen hierdie tyd gee ek nie eers meer om oor die mooi gordyne en nuwe handdoeke wat ek so graag wou gehad het nie! Soos wat hy teëls stukkend kap, so spuit water uit beskadigde pype en koppelings!  Die jong kamma-loodgietertjie se verswygde onvermoë al te duidelik!

Die redding in ons Ghanese badkamerblues? Die ervare loodgieter wat nuwe pype en koppelings behoorlik verseël het en waaroor nuwe teëls na nóg ‘n week netjies droog was.

En volgende Saterdag? Lekker skaaptjoppies op die kole al die pad van Suid-Afrika af gekarwei sonder kommer oor druppende water in die sitkamer.

Verder moet ek net sê: my man hét vir ons móói badkamers gebou.